اخبار فوری
نبض بورس گزارش می دهد:
۱۰ برابر عقبگرد در شفافیت؛ چه بر سر کُدال آمده است؟ | وقتی تأخیر کدال، دوباره رانت میسازد!
کد خبر: ۱۲۳۳۶۳
۱۲:۲۰
۱۴۰۴/۱۱/۰۱
سامانه کُدال قرار بود پایان رانت اطلاعاتی در بازار سرمایه باشد؛ جایی که همه سرمایهگذاران همزمان و برابر به اطلاعات دسترسی داشته باشند. اما آمارهای جدید از افزایش معنادار تأخیر در انتشار اطلاعات حکایت دارد؛ تأخیری که نهتنها با وعدههای رسمی فاصله دارد، بلکه دوباره شائبه نشت اطلاعات و نابرابری را به بازار برگردانده است. آیا شفافیت در بورس در حال عقبگرد است؟
به گزارش نبض بورس، کُدال با هدف شفافسازی و حذف رانت اطلاعاتی راهاندازی شد؛ سامانهای که قرار بود «اولین و تنها مسیر رسمی» دسترسی سهامداران به اطلاعات شرکتها باشد.
منطق ساده بود: هرچه تأخیر کمتر، عدالت بیشتر. اما حالا نمودارها داستان دیگری روایت میکنند.
داستانی که با وعده «تأخیر صفر» آغاز شد و امروز به صعود نگرانکننده تأخیر ختم شده است.
کُدال چرا ایجاد شد و قرار بود چه مشکلی را حل کند؟
سامانه کُدال برای حل یک معضل مزمن در بازار سرمایه ایران شکل گرفت: انباشت اطلاعات در دست گروهی محدود. پیش از راهاندازی این سامانه، اطلاعات مالی شرکتها با تأخیرهای طولانی و از مسیرهای غیرشفاف منتشر میشد و همین موضوع، زمینهساز رانت و معاملات ناعادلانه بود.
کُدال قرار بود با انتشار متمرکز و همزمان گزارشها، «برابری اطلاعاتی» را محقق کند؛ اصلی که بدون آن، هیچ بازاری کارا و قابل اعتماد نخواهد بود. بنابراین سرعت انتشار اطلاعات، نه یک شاخص فنی، بلکه یک شاخص عدالت در بازار سرمایه است.
صعود نمودار تأخیر؛ نشانه بهبود یا زنگ خطر؟
نمودار «متوسط تعداد روز تأخیر اطلاعرسانی» در نگاه اول شاید صرفاً یک داده آماری به نظر برسد، اما مفهوم آن بسیار فراتر از یک عدد است.
کاهش این عدد یعنی شفافیت بیشتر، کاهش رانت و اعتماد بالاتر و افزایش آن، دقیقاً برعکس.
بر اساس دادههای منتشرشده، در سال ۱۴۰3 متوسط تأخیر به حدود ۰٫۱۴ روز رسیده بود؛ عددی که این امید را ایجاد کرد بازار سرمایه به استانداردهای قابل قبول نزدیک شده است. اما این روند ادامه پیدا نکرد.
در سهماهه دوم سال ۱۴۰۴، این عدد به حدود ۱٫۷ روز افزایش یافته است؛ یعنی بیش از ۱۰ برابر بدتر از سال قبل.
صعودی شدن این نمودار، نه یک نوسان ساده، بلکه حرکت در مسیر معکوس شفافیت است.
تأخیر بیشتر یعنی رانت اطلاعاتی برای چه کسانی؟
هر ساعت تأخیر در انتشار اطلاعات، یک «پنجره طلایی» برای گروهی خاص ایجاد میکند. در این بازه، اطلاعات وجود دارد اما عمومی نیست. این دقیقاً همان نقطهای است که رانت اطلاعاتی شکل میگیرد.
وقتی گزارش مالی یا اطلاعیه بااهمیت شرکتها دیر روی کُدال مینشیند، طبیعی است کسانی که به بدنه شرکتها، نهادها یا شبکههای غیررسمی نزدیکترند، زودتر مطلع شوند. نتیجه روشن است:
معامله قبل از انتشار رسمی، سود برای عدهای محدود و زیان برای سهامدار خرد.
- افزایش تأخیر یعنی بزرگتر شدن همین شکاف.
«پیکموتوری زودتر میفهمد»؛ شوخی نبود، هشدار بود
در همین فضا بود که شاهین احمدی، تحلیلگر بازار سرمایه، جملهای گفت که اگرچه طنزآمیز به نظر میرسید، اما واقعیتی تلخ را عریان کرد:
«گاهی پیکموتوری یا آبدارچی شرکت زودتر از سهامدار خرد از گزارشهای مهم باخبر میشود.»
وقتی مسیر رسمی اطلاعرسانی کند میشود، مسیرهای غیررسمی فعالتر میشوند. افزایش تأخیر در کُدال، عملاً همان شرایطی را بازتولید میکند که این سامانه برای حذف آن ایجاد شده بود.
وعده «تأخیر صفر» چه شد؟
مجید عشقی، رئیس سابق سازمان بورس، بارها بر کاهش چشمگیر تأخیر در انتشار اطلاعات تأکید کرده بود. او اعلام کرده بود که تأخیر ۲۵ روزه سال ۹۵ به حدود ۱۴ ساعت رسیده و برنامه سازمان، رساندن این عدد به صفر است.
این وعده، اگر محقق میشد، میتوانست یکی از نقاط عطف تاریخ بازار سرمایه باشد. اما دادههای فعلی چیز دیگری میگویند.
تأخیر امروز نهتنها صفر نشده، بلکه به بیش از ۴۰ ساعت رسیده است.
این یعنی وعده محقق نشده و حتی روند، معکوس شده است.
نتیجهگیری:
افزایش تأخیر در کُدال فقط یک ایراد سیستمی نیست؛ یک مسأله حکمرانی بازار است. وقتی سرعت انتشار اطلاعات کاهش مییابد، اعتماد آسیب میبیند و رانت دوباره جان میگیرد.
پرسش اساسی اینجاست:
اگر شرایط بدتر شده، چرا سازمان بورس واکنش روشنی نشان نمیدهد؟
آیا افزایش تأخیر پذیرفته شده است؟
و اگر این تأخیر به معنای نابرابری اطلاعاتی است، چه کسی پاسخگوی زیان سهامداران خرد خواهد بود؟
شفافیت، ستون فقرات بازار سرمایه است. اگر کُدال از ابزار حذف رانت به منبع تولید تأخیر تبدیل شود، اعتماد عمومی بیش از پیش فرسوده خواهد شد. بازگشت به مسیر شفافیت، نه با وعده، بلکه با اصلاح واقعی سازوکار اطلاعرسانی ممکن است؛ اصلاحی که دیگر نمیتوان آن را به تعویق انداخت.
پاسخی به مطلب بالای نبض بورس:
پس از انتشار مطلب فوق، پاسخی از سوی یکی از مسئولین ذی ربط درباره روند صعودی نمودار فوق داده شد که نبض بورس به رسم انصاف این پاسخ را منتشر می کند.
توضیحات ارائه شده پیرامون این تاخیر در انتشار اطلاعات بر روی کدال در فصل بهار و تابستان به این نتیجه رسید که جنگ در خرداد و تیرماه و متعاقب آن تاخیراتی که در ارسال گزارشات ایجاد شد موجب رشد عدد «متوسط تعداد روز تأخیر اطلاعرسانی» شده است.
با توجه به اهمیت زمان انتشار اطلاعات بر روی کدال امید است این تاخیر در فصول آینده کمتر شود.
ارسال نظر
